The sunset over Guggenheim

Academic reading can be a mind-boggling activity, especially when accompanied by the loud, cheerful chatting of the undergrads... The only life jacket you can get in the Deusto computer room is the BBC Radio 3:-)

Today´s jewel: Hungarian Melody (Shubert)

P.S. And the sunset over Guggenheim, which announces the salvation of your brain for the day:-)

Մադրիդ-Տոլեդո

© Hadi Khoshnevis

Մեծ քաղաքները, հատկապես մայրաքաղաքները, իշխանության մանիֆեստ են, փոքրերը՝ գոյատևման ու երազանքի: Ինչպես Մադրիդն ու Տոլեդոն:

Մադրիդի փողոցները կրում են իսպանացի արքաների ու թագուհիների միասնական պետություն կերտելու ջանքերի արդյունքները՝ Palacio Real, Palacio de Comunicaciones և այլն, և այլն: Ալկալա փողոցի վեհությունը ոչնչով չի զիջում վիկտորյան Լոնդոնին՝ նախարարությունների ու եկեղեցիների քարե աժդահաները քո ու երկնքի միջև երկյուղալի միջնորդներ են, որոնք շնչելու փոքրիկ, բայց հրաշալի հնարավորություններ են ընձեռում գրեթե բոլոր մեծ փողոցների վերջում: Փողոցները բացվում են դեպի հրապարակներ: Իսպանական plaza-ները սովորաբար շենքերով շրջանակված բաց տարածքներ են, որտեղ սիեստայից հետո կյանքն ընկնում է իր սովորական իսպանական հունի մեջ՝ անվերջանալի մարդկանց հոսքեր, հաճախակի կանգառներ՝ բարձրաձայն ողջունելու ծանոթներին ու միասին մի բարից մյուսն այցելելու ու գարեջուր խմելու համար: Այստեղ փողոցային կամ ավելի ճիշտ քաղաքային արվեստը աճում է մոլախոտի նման, հազվադեպ գոհարներով, որոնք, սակայն, միանգամայն արժանի են քո փնտրտուքներին:

Plaza Mayor-ում համաշխարհային շուկայական ճանաչում ունեցող վանդակավոր պայուսակից պատրաստված ցածրիկ արկղից քեզ է նայում այլանդակ մի գլուխ, որը զուրկ չէ հումորի զգացումից: Ընկերներիցս մեկը փորձում է գրավել մեր ուշադրությունը, որպեսզի չանհետանանք գունագեղ ամբոխի մեջ.
- Hey, Jao, Kristina, this way!
- Kristina, come here. Kristina… Kristina, come here I want to kiss you! – կաստիլյան «կ»-ն, «տ»-ն ու երգեցիկ բացականչականները մի կերպ մեղմում են այլանդակ վամպիրի կանչերը:-)

Հա, Իսպանիայում իսպաներեն լեզու գոյություն չունի: Կան կաստիլյան, կատալոնյան, բասկ և այլ լեզուներ և միայն պատմական անարդարաության արդյունքում, Կաստիլ-Լա Մանշ նահանգի լեզուն այսօր աշխարհին հայտնի է որպես իսպաներեն:-)

Plaza Mayor-ի անկյուններից մեկում միջնադարյան կամարի տակ թաքնված փոքրիկ սրճարանում կարելի է հանգիստ տալ տանջահար ոտքերին՝ ըմբոշխնելով տաք շոկոլադի մեջ թաթախված churro: Ասում են, սա Մադրիդին հատուկ աղանդ է, որը մեր, կամ էլ ռուսական пышка-ի մսաղացով աղացած ու երկարուկ տարբերակն է:

Իսկ երբ Plaza Mayor-ից իջնում ես Puerto del Sol՝ մեկ այլ գեղեցիկ հրապարակ, որտեղ մադրիդյան խորհրդանիշի արձանն է՝ ելակի ծառը գրկած արջը (այո, ելակի ծառ:-), ես այդպես էլ չիմացա դա ինչ է, միգուցե Մադրիդի երազա՞նքը...), հմայված օձի նման քեզ դեպի իրեն է կանչում Բախի կոնցերտը երկու ջութակի համար: Քառյակը 60-ամյա, սպիտակահեր թավջութակահարն է, նի՜իիհարիկ, սուր քթով կոնտրաբասիստը, քառասնամյա միջահասակ երկրորդ ջութակն ու ամսագրերի էջեր դեռ չբարձրացած, սակայն միանգամայն արժանի, առաջին ջութակը: Փողոցի համար նման կատարումն անսպասելի է: Հատկապես առաջին ջութակը, ում երաժշտությունը միաձուլում է իր գործիքին: Թավջութակահարը հոգնած է, բայց վարպետորեն հետևում է իր պարտիային: Երկրորդ ջութակը սիրահարված է իր գործիքին, սակայն լինում են չէ՞ անպատասխան սերեր. ջութակն անտարբեր է, բայց երբեմն բարիանում է ու սկսում պատասխանել սիրահետումներին: Կոնտրաբասը փորձում է, դեռ համոզված չի ո՛չ իր արժեքի, ո՛չ իր դերի մեջ, սակայն ներուժն զգացվում է պարբերաբար առաջին ջութակին հրաշալիորեն համադրվելու ժամանակ: Հրաշալի կատարում էր: Նույնը՝ Պիացցոլայի հանրահայտ տանգոյի ժամանակ:

Մադրիդը, ինչպես Լոնդոնն ու Նյու Յորքը, փողոցների քաղաք է:

Ոչ Տոլեդոն: Այստեղ քաղաքն ինքնին տուն է: Այստեղ ժամանակն ասես կանգ է առել: Թե դուրս նետես ինձ նման բոլոր զբոսաշրջիկներին, կարող ես լսել միանձնուհիների ոչ երկրային լռությունն իրենց սև ու սպիտակ հագուստներում, ձիերի վայրի խրխինջը՝ ամրոցների ու պալատների պատերի տակ ու քահանաների քարոզները: Այստեղ միջնադար է՝ 10-րդ դարի արաբ էմիրի կառուցած Ալկասար ամրոցում, կաթոլիկ Իսպանիայի կարևորագույն կրոնական կենտրոնում՝ Տոլեդոյի տաճարում, Էլ Տրանզիդո սինագոգում, որը ողջ Իսպանիայում միակ պաշտոնապես թույլատրված սինագոգն էր 14-րդ դարում:

Տոլեդոն նման չէ այլ եվրոպական միջնադարյան քաղաքներին, որովհետև այստեղ հավասարապես հատվում են իսլամն ու քրիստոնեությունը: Այստեղ ամեն ինչ անցնում է ձեռքից ձեռք, մզկիթը դառնում է եկեղեցի, հետո նորից մզկիթ, նոր եկեղեցի ու այսպես շարունակ, մինչև Reconquista, երբ 1492թ. վերջին արաբ էմիրը, Բոադբիլը, իր ձիու գլուխը թեքեց դեպի ետևում մնացած Գրանադան ու նրա ցավից ծնվեց Puerto del Suspiro del Moro անունը կրող անցումը Գրանադայի հարավում: Այդ վերջին հոգոցն ազդարարում էր 781 տարվա արաբական իշխանության ավարտն ու Կաստիլիայի Իզաբելլա թագուհու և Արագոնի արքա Ֆերդինանդի դաշինքի ներքո «Իսպանիա» պետության ձևավորումը: Տոլեդոն այս պայքարի ամենագեղեցիկ վկան է այսօր՝ խիստ, հպարտ, ծեր, դեղնած անապատի ու հազվադեպ կանաչ ծառերով ու կակտուսներով պատված բլուրների վրա հառնած ամրոցներով ու եկեղեցիներով:

Ես սիրում եմ գոյատևման անկեղծությունը:

Bilbao, el País Vasco

Այստեղ սիրում են` Ատլետիկո Բիլբաո, cerveza (գարեջուր), արևահարվել մինչև տապակած հավի գույն դառնալը, խոսել՝ նույնիսկ երբ իրենց չես հասկանում, գիշերն անպայման պատուհաններն ու պատշգամբների ապակե դռները փակել շերտավարագույրներով (ասում են, իսպանացիները (թեև այստեղ պիտի զգույշ լինես այս բառն օգտագործելիս, այստեղ կան բասկեր, անդալուզցիներ, կատալոնցիներ և այլն) չեն շտապում բացել իրենց տունն ուրիշների առջև: Տարիներ են պետք քեզ հյուր հրավիրելու համար: Փողոցն այստեղ մտերմանալու լավագույն վայրն է:), գրեթե ամեն օր լվանալ պատշգամբի հատակը, լավ հագնվել, լավ ուտել, անթաքույց հետաքրքրությամբ նայել գեղեցիկ կանանց ու քննարկել վերջին քաղաքական իրադարձությունները:

Բիլբաոն տարեցների քաղաք է: Միջին տարիքը՝ թերևս 30: Երեկոյան, կեսօրյա սիեստայից հետո տատիկ-պապիկները զուգվում-զարդարվում են ու զբոսնում՝ հաճախակի կանգառներ անելով հագուստի կրպակներում ու բառերում: Երիտասարդները հիմնականում ուսանողներ են: Հաճախ են քառասունի շեմին մոտեցող կամ անց զույգերը՝ 2-4 տարեկան երեխաներով: Իսկ երեխաներն այստեղ, ինչպես կանայք Հնդակաստանում:-). գեղեցիկ են, գունեղ, բայց ի տարբերություն առաջինների՝ նաև երջանիկ: Ամերիկացի ընկերուհուս (բայց ոչ ինձ, իհարկե, քանի որ մեզ մոտ էլ նույն է ու նույնիսկ չէի նկատել) զարմացրել էր այն, թե ինչ գեղեցիկ են հագցնում այստեղ երեխաներին՝ կոկիկ, գույների ու ձևերի առավելագույն համադրությամբ:

Միանգամայն տարբեր է զվարճանալու ու շփման մշակույթը: Եթե Լոնդոնում հինգշաբթի երեկոն լիզքաթափման սկիզբն է ազդարարում, որն սկսվում է ժամը վեցից փաբերում ընկերների ու կոլեգաների հետ գարեջրախմությամբ, Բիլբաոյի բարերն այդ ժամին դատարկ են: Ամեն ինչ սկսվում է կեսգիշերին և ավարտվում առավոտյան հինգին: Կեսգիշերին զուգվում-զարդարվում ես, ու սկսում այցելել մի բարից մյուսը, որտեղ մի բաժակ գարեջուր ես վերցնում, մի կերպ խցկվում ալեկոծվող ու անընդհատ փոփոխվող հոծ ամբոխի մեջ, ժպտում սրան-նրան, ու շարժվում խլացուցիչ երաժշտության ռիթմով: Այստեղ բարն ու դիսկոն նույն բանն են նշանակում: Ի տարբերություն Լոնդոնի՝ բացի մինչև կոկորդիդ չորանալը անկապ գոռգոոռալը (խոսել գրեթե անհնար է երաժշտության պատճառով) միայն քեզ ծանոթների հետ, այստեղ միանգամայն բնական է նոր ծանոթներ ձեռք բերելը: Եվ այստեղ երեկոն չես ավարտում նույն բարում: Շրջում ես մեկից մյուսը՝ մի ժամ այստեղ, հետո երկրորդում, մյուսը երրորդում ու այսպես շարունակ, մինչև օրինակ՝ ինչ-որ զրույց քեզ ստիպի ավելի երկար մնալ տվյալ բարում:

Սա մակերեսն է միայն: Ավելի խորն ընկալելու համար դեռ պատրաստ չեմ, բայց որ արժի, հաստատ գիտեմ: Ահա դրա վառ ապացույցներից (Քանի որ լեզուն դեռ չգիտեմ, փորձեցի արագ գրել այն, ինչ լսեցի դասախոսիցս, միգուցե սխալներով, որոնք կկարողանամ ուղղել երևի մի ամիս հետո:-)).
Sexo en el país Vasco no es un pecando, es un milagro. (Բասկերի երկրում սեքսը մեղք չէ, այլ հրաշք)
Los peces no saben que están mojando. (Ձուկը չգիտի, որ ինքը թաց է):

Ֆիլիպիններ

- Եղբայրս մեծ հաջողությունների էր հասել: 30 տարեկան է, ինժեներ, Մանիլայում էլ բավականին լավ աշխատանք ուներ: Այնքան լավ, որ նույնիսկ չհամաձայնվեց գնալ Դուբայ, որտեղ առաջարկում էին 20-30 հազար պեսոյով ավելի աշխատավարձ: Այս ամենը սակայն մինչև անցյալ տարի, երբ սկսեցին ոտքերը ցավել: Ծնկներում անհասկանալի ցավ կա: Կարծես ամեն ինչ լավ է, ոչինչ չի անհանգստացնում, բայց հանկարծ փողոցի հենց մեջտեղում կարող են ծալվել ծնկներն ու... վերջ: Շարժվել չի կարող: Միանգամից թուլանում է ու ոչ առաջ, ոչ հետ:

- Բժշկի գնացե՞լ եք:

- Իհարկե, մի քանի անգամ ու ոչ միայն մեր քաղաքում: Նույնիսկ Մանիլայում ենք մի քանի բժիշկների հանդիպել:

- Ե՞վ...

- Եվ ոչինչ: Բորոլ անալիզները մաքուր են: Ըստ նրանց՝ եղբայրս միանգամայն առողջ է: Ոչինչ չեն կարողացել հայտնաբերել: Ամռանը ծնողներս պնդեցին, որպեսզի եղբորս մեր ընտանեկան հեքիմը նայի: Հա, գիտեմ, էդպես մի նայիր: Մենք բոլորս պրոֆեսիոնալներ ենք, ժամանակակից ոլորտներում աշխատող: Հա, քրիստոնյա ենք, էն էլ կաթոլիկ, բայց, ինչպես ասեմ, հեթանոս քրիստոնյա ենք: Ու հեքիմն իմ մշակույթի ու իմ բնույթի մի մասն է: Մեզ մոտ հավատամք կա, թե նույնիսկ եթե չես հավատում նման բաների, մեջդ պահիր: Որ պահին քո անհավատությունը բերանիցդ դուրս թռավ, որ պահին դրան բառեր հագցրեցիր, վերջ, անդառանալիորեն բացառում ես ապաքինվելու հավանականությունը: Ասում են, եթե ընտանիքի բոլոր անդամները միասին են, եթե բոլորը հավատում են, միայն այդ դեպքում է հնարավոր բուժել հիվանդին: Ես լռում եմ, կարևոր չի հավատում եմ, թե ոչ:

- Իսկ ովքե՞ր են այդ հեքիմները: Ինչպե՞ս են դառնում հեքիմ:

- Հեքիմ դառնում է նա, ում տրվում է Աստծո շնորհ: Բայց հեքիմից կախարդ մի քայլ է: Երբ դու զգում ես այդ շնորհը, դա դեռ սկիզբն է, պիտի կարողանաս այն պահպանել, որովհետև դրա շուրջ դեռևս չար ուժեր կան, որոնց պիտի սանձահարել: Եթե շնորհդ սկսեցիր վաճառել, ուրեմն այլևս անցար սահմանագիծը: Ու երբ ընտրում ես հեքիմ դառնալ, զգույշ պիտի լինես, որովհետև քեզ պայքար է սպասվում այլ հեքիմների, կամ ավելի ճիշտ կախարդների հետ:

Մեր հեքիմից իմացանք, որ եղբորս վրա թուղթուգիր են արել: Դե հասկանում ես, երիտասարդ, ամուրի, բարետես, հարուստ տղամարդ է: Կանայք սիրում են իրեն: Ինքն էլ կանանց: Օրինակ՝ հենց հիմա երկու ընկերուհի ունի, մեկն իր քաղաքում, մյուսը՝ Մանիլայում: Ամենայն հավանականությամբ նախկին ընկերուհիներից մեկը հղիացել է: Չէ, եղբայրս հաստատ չգիտի, միայն կասկածներ ունի, բայց վաղուց միասին չեն այդ կնոջ հետ: Հեքիմն ասում է, որ թերևս այդ աղջկա խնդրանքով թուղթուգիր են արել եղբորս վրա, տեսակն էլ է կարծես պարզ: Գիտե՞ս ինչպես են անում: Վերցնում են ինչ-որ տիկնիկ, որին տարբեր կախարդանքներով տալիս են տվյալ մարդու հոգին և սկսում են ասեղով վնասել մարմնի ինչ-որ մաս: Պարբերաբար: Այ, եղբորս հենց էդպես են ցավ պատճառում: Թե չէ ինչպե՞ս բացատրել, որ բժշկական բոլոր թեստերով նա առողջ է, բայց հանկարծակի կարող է անշարժանալ:

- Իսկ ինչպե՞ս է հնարավոր ազատվել այդ կախարդանքից:

- Հեքիմի և հեթանոս քրմի օգնությամբ: Հեքիմը կարող է որոշել հասցված վնասի տեսակը՝ ինչպիսի կախարդանք է եղել: Սակայն իսկական հեքիմն էստեղ կանգ է առնում, որովհետև հիշում ես, չէ՞, որ նա Աստծո շնորհով է էդպիսին դարձել, իսկ Աստված կաթոլիկ հավատացյալին արգելում է վնասել ուրիշին: Մինչդեռ կախարդանքից ազատվելու միակ տարբերակն այն փոխադարձելն է. քեզ վնասել են, ոտքերդ քեզ չեն պահում, ուրեմն պիտի համաձայնվես, որ նույն այդ վնասը հասցնեն նրան, ով պատվիրել է նման կախարդանքը:

- Իսկ եթե չես համաձայնվու՞մ:

- Եթե չես համաձայնվում, մի տարբերակ էլ կա. հեքիմը կարող է իր ծիսակատարություններով քեզ բուժել, բայց դրա համար շատ երկար ժամանակ է պետք ու անասելի մեծ ու հաստատուն հավատ: Մարդկանց մեծ մասն անհամբեր է ու անհավատ, կամ էլ թերահավատ ու այդ իսկ պատճառով ընտրում են առաջին տարբերակը: Բայց դա կարող է վտանգավոր լինել հեքիմի կամ կախարդի համար, որովհետև վնասը փոխադարձելու համար այս երկրորդ կախարդը պիտի ավելի ուժեղ լինի, քան առաջինը: Նրանց միջև մրցություն է ընթանում, ցուցադրում են իրենց կարողությունները, ծեսերով, առանց նույնիսկ իրար տեսնելու: Եթե երկրորդը չկարողացավ գերազանցել առաջինին, ապա ստիպված է լինելու տանջվել այն իսկ կախարդանքից, որից փորձում էր ազատել իրեն դիմած մարդուն: Ահա թե ինչու հեքիմ լինելը բավականին վտանգավոր է:

Մրցակցության ժամանակ դիմողից օգնություն են խնդրում՝ զոհաբերության տեսքով: Տարբեր վնասների համար տարբեր կենդանիներ են զոհաբերվում: Օրինակ՝ բադը ուժ է տալիս, իսկ կապիկը բացի ուժը նաև հաջողություն է բերում: Կապիկն ամենաբարձր կարգավիճակն ունի ու ամենահզոր օգնությունն է բերում, ու եթե հեքիմն ասաց, որ կապիկ պիտի զոհաբերվի, ուրեմն լուրջ կախարդանքի հետ գործ ունենք:

Երեկ եղբորս համար կապիկ են զոհաբերել:

- Հեքիմն ի՞նքն է կատարում զոհաբերությունը:

- Չէ, ինչ ես ասում: Քուրմը: Հատուկ ծիսակատարություններ կան դրա համար: Ու նրանք իրենց աստվածներն ունեն: Նրանք քրիստոնյա չեն: Քանի որ սովորաբար նրանք զոհաբերություններ են անում, միշտ դանակներով են ման գալիս: Մենք հատուկ դանակներ ունենք, բավականին մեծ, վտանգավոր դանակներ են, և արդեն մի քանի տարի է, ինչ դրանք համարվում են սառը զենք ու կրելն արգելված է: Օրենքն օրենք իհարկե, բայց ավանդույթն ու մշակույթը ավելի հզոր են, և քանի որ օրենսդիրն ու գործադիրը տեսան, որ օրենքն ինքնության հետ բախում է առաջացնում, հավելում մտցրեցին. հիմա դրանք կարող եսկրել, բայց պիտի անպայման լավ փաթաթես ինչ-որ շորի մեջ, նոր միայն դուրս գաս փողոց:

Վերջերս մի դեպք էր եղել փոքրիկ քաղաքներից մեկում: Գիշերը ոստիկանը կանգնեցնում է մեկին, իսկ սրա ձեռքին ոչ թե մի, այլ մի քանի դանակ է լինում, դրանցից մեկն էլ՝ արյունոտ: Հարցնում է, ով է, ինչ է, ու երբ իմանում է, որ քուրմ է, ուղղակի ազատ է արձակում...

Ֆիլիպիններում մենք հեթանող կաթոլիկ ենք...

Հայաստանի Ազգային գրադարան

Հին գրքերից, մաշված, փայտյա աթոռներից հանգստություն է բուրում: Գաղջ օդն ու կահույքի հնությունից դեղնած կանաչը սենյակում մագաղաթյա շրշյուն են բարձրացնում, որն աննկատ, սակայն համառորեն խախտում է թանձր լռությունը:

…Սովորական, փոշոտ ու մաշված ընթերցասրահ է, հարյուր տարվա աթոռներով ու սեղաններով, չփակվող դռներով, որոնցից մեկի վրա անճոռնի ձեռագրով գրված է «Ծածկել դուռը»…

Մի քիչ խառը-մառը բաներից

Սկսենք Սուրբ Նիկոլասից, որին շատ են սիրում... Հոլանդիայում:-) Ինչո՞ւ: Որովհետև նա մի օր Թուրքիայից մեեեծ պարկով եկավ Հոլանդիա և իր հետ բերեց տարբեր ու շաաատ նվերներ, որոնք դեկտեմբերի 5-ին հոլանդացիները դնում են բուխարու մոտ՝ իրենց սիրելիների համար: Դեկտեմբերի 5-ը ամբողջ երկրում շատ ավելի կարևոր և «նշելի» տոն է, քան Ծննդյան տոնը: Գոնե ըստ Հերմի:-): Իսկ թե ինչո՞ւ է Նիկոլասը գալիս Թուրքիայից, նա շտապեց բացատրել ավանդույթի մեջ մտցված փոքրիկ ճշգրտումով. այս սուրբը ապրել է ներկա Թուրքիայի տարածքում, թեև երբ 15-րդ դարում այս ավանդույթը սկիզբ առավ, հոլանդացիները կարծում էին, թե նա բնակվում է Իսպանիայում, և մի քանի դար շարունակ նա այս մերկ արևածագի երկիրն էր ժամանում հենց Իսպանիայից:

***
Եթովպիայում հանրակրթության ջատագովները ազնվականներն էին: Քսաներորդ դարասկզբում: Ըստ մարքսիզմի, հենց էլիտան է փորձում «մասսաներին» անգրագետ պահել, բայց այս երկրում նրանք որոշեցին, որ վաղուց ժամանակն է, որպեսզի «անգրագետները» կրթվեն, որովհետև... արդեն գրագետ գյուղացին կարող է իր վրա վերցնել ընթերցանության ծանրագույն գործը. «Եթե ծառաս գրել-կարդալ իմանա, դա ինձ կազատի ևս մի ավելորդ գլխացավանքից»: Մի սերունդ էլ չանցած նույն այս «անգրագետները» հեղափոխություն են սկսում՝ ընդդեմ իրենց տերերի...

***
Բրազիլիայում մասնավոր համալսարանները միանգամայն զուրկ են էլիտարությունից: Դրանք սկսեցին բացվել համեմատաբար վերջերս՝ զբաղեցնելու կրթական «շուկայի» բաց մնացած մասը, սոցիալապես անապահով, սակայն ուսման ծարավ խավերի համար մատչելի կրթություն ապահովելու նպատակով: Մոտավորապես 15000 դրամով կարող ես որևէ կուրս վերցնել, օրինակ, սեղանի դիզայն, և աշխատանքի վայրում պաշտոնի բարձրացում ապահովես: Ըստ Բեռնարի, որի ծնողները նման համալսարանի սեփականատերեր են:

***
Փիլիպիններում ուսանողական շարժման փիլիսոփայական անկյունաքարերից մեկը «Անասնաֆերման» էր: Ուսանողները այն հիմքն են, որն այսօր թույլ է տալիս Արևմուտքին խոսել այս երկրում առկա կուռ քաղաքացիական հասարակության մասին: ...Էֆրենի հետ մեր հետաքրքրությունների շրջանակը ընդլայնվում է. Ռիլկե, Ներուդա: Ապշել կարելի է, թե ինչն է կապում հային ու ֆիլիպինցուն...

***
Իսկ Սայգոնում կարող ես սալսա սովորել ֆրանսիացի պարուսույցից:-)

Տուրիզմի մասին

Ինձ հաճախ հարցնում են. «Հը, ի՞նչ նոր բան կա»: Եվ ամենահաճախակի հնչող պատասխանը. «Ոչ մի»: Զարմանալի է, թե ինչպես մեկ ամսում կարելի է նոր մշակույթն ու միջավայրը վերածել առօրյայի: Ես անում եմ նույնն, ինչ կանեի Երևանում, եթե ուսանող լինեի...

Մեր դարաշրջանի ամենահետաքրքիր նորություններից մեկը զբոսաշրջությունն է: Հայերենում երբեմն շատ լավ բառակազմություններ կան:-) Շրջել, զբոսնել: Նկատել և հաճույք ստանալ: Սրանք են զբոսնել-շրջելու զգացմունքային պատմուճանները: Գործը տեսնելուն և ընկալմանը գրեթե երբեք չի հասնում: Դրա համար ժամանակ է պետք, իսկ զբոսաշրջիկի ամենասահմանափակ ռեսուրսներից մեկը հենց ժամանակն է: Բայց կյանքը քեզ հազվադեպ է հնարավորություն տալիս վայելել միաբևեռության պարզությունը ու անճարությունից մենք ստեղծեցինք չարի ու բարու մասին հեքիաթներ: Բայց չշեղվենք: Հենց չեղած ժամանակն է ստիպում զբոսնող-շրջողին խուսափել զգացողությունների առօրեականացումից. ամեն կերպ ձգտում ես զգալ ու վայելել նորը, որովհետև վաղը մեկնում ես... Իսկ մենք Էյնշտեյնից այդպես էլ դասեր չքաղեցինք: Մենք գնահատում ենք միջինը՝ շաբաթը:-) Ոչ փոքրը, ոչ էլ մեծը. ոչ վայրկյանը, ոչ էլ կյանքը: Սակայն ներքին ինչ-որ անհասկանալի մղումով մենք դարձանք զբոսաշրջիկ, որ գնահատենք վայրկյանն ու դրանցից կազմենք մեր կյանքը...